رِێگاى رِاست : رِێگاى خواپه‌رستى و رِه‌وشت به‌رزى و زانستى شه‌رعى ، رِێگاى هۆشیاركردن و په‌روه‌رده‌كردنى تاك و كۆمه‌ڵگه‌ ، بۆ به‌رجه‌سته‌كردنى خۆشبه‌ختى دونیا ، و گه‌یشتن به‌ رِه‌زامه‌ندى خوا له‌ رِۆژى دوایى دا .

 

پێناسه‌ى سایت

قورئان و زانسته‌كانى

فه‌رمووده‌و لێكدانه‌وه‌ى

بیروباوه‌رِى دروست

فیقهى قورئان و فه‌رمووده

پرسیار و وه‌ڵام

كتێبخانه‌

گۆڤارى رِێگاى رِاست

پاشكۆكانى گۆڤار

به‌شى ئافره‌تان

به‌شى لاوان

په‌روه‌رده‌ و منداڵان

هه‌ڵوێستى سه‌له‌فیانه‌

به‌رپه‌رچ دانه‌وه‌ى شوبهه‌كان

 

به‌شى : بانگه‌واز

فۆنتى كوردى دابه‌زێنه‌

ث 1 / ئايا ضةند كتيَبيَكي دياري كراو هةية شيَخ (ابن باز) ئامؤذطاري ثيَ بكات بؤ ئةوانةي كة حةز دةكةن كار بكةن لة بواري بانطةواز كردن بؤ لاي خوا ؟

        وةلآم / طةورةترين و بةرِيَزترين كتيَب كة ئامؤذطاري ثيَ بكةم بريتيية لةكتيَبةكةي خوا (واتة : قورئاني ثيرؤز) كة بة هيض شيَوازيَك قسةي بيَ ماناو بةتالَي تيَدا نييةجا ئامؤذطاري هةموو بانطةوازكاريَك بؤ لاي خوا و هةموو فةرمانكاريَك بة ضاكة و قةدةغةكاريَك لة خراثة و مامؤستا و فيَركار و رِيَنمايكاريَك دةكةم ض نيَر بيَت يان ميَ : ئامؤذطاري هةموو ئةمانة دةكةم بة طرنطي دان بة كتيَبةكةي خوا و وورد بوونةوة لـيَ و زؤر خويَندنةوةي ، ضونكة قورئان بنةماي هةموو خيَر و ضاكةيةكة و فيَركارة و رِيَنمايي كارة بؤ خيَر و ضاكة وةك خواي طةورة و بة دةسةلآت فةرموويةتي : [إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يِهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ] [سورة الإسراء : 9] واتة : ئةم قورئانة رِيَنماي كارة بؤ ئةوةي رِيَك و رِاستة ، وة قورئان رِيَنماي كارة بة رِيَنماي خوا بؤ رِيَطاي رِاست .. بؤ رِيَطاي هؤشمةندي .

جا ثيَويستة لة سةر ئةوانةي كة بانطةواز و فةرمان بة ضاكة دةكةن و مامؤستا و فيَركارن كة هةولأ بدةن و خؤ ماندوو بكةن لة خويَندنةوةي و تيَفكرين و تيَرِوانيني ماناكاني ، ئةوان بةمة طةورةتريين سوود دةبينن و بةمة رِاديَن لة سةر بانطةواز و فيَر كردن بة كؤمةكي كردني خواي طةورة .

ئةنجا ئامؤذطاري دةكةم بة سوننةت و فةرموودةكاني ثيَغةمبةر (صلى الله عليه وسلم) و ئةوةي كة تيايدا هاتووة لة زانست و رِيَنمايي ، وة ئامؤذطاري بانطةوازكار بؤ لاي خوا و فةرمانكار بة ضاكة و قةدةغةكار لة خراثة و مامؤستا و فيَركار دةكةم ض نيَر بيَت يان ميَ : بة كتيَبةكاني

 فةرموودة و ئةوةي كة زانايان لةم بوارةدا نووسيويانة تا سوود مةند بيَت ليَيان ، وة طرنطترين و صةحيحترين  كتيَبي فةرموودة بريتي ية لة : (صحيح البخاري وصحيح مسلم) جا با زؤر بطةرِيَتةوة بؤ ئةم دووانة و سووديان لـيَ ببينيَت ، وة باقي تري كتيَبة فةرموودةييةكان وةك : (سنن الترمذي وأبي داود والنسائي وابن ماجه) و (مسند الإمام أحمد) و (موطأ الإمام مالك) و (سنن الدارمي) و جطة لةمانةش لة كتيَبة فةرموودةيية ناسراوةكان .

هةروةها وةصيَت دةكةم بة طةرِانةوة بؤ لاي كتيَبي زانايان و ئةهلي عيلمي سوود بةخش وةك : (الـمنتقـى لابن تيمية) و (رياض الصالحين) و (بلوغ الـمرام) و (عمدة الأحكام) و (جامع العلم وفضله لابن عبد البر) و (جامع العلوم والحكم لابن رجب) و (زاد الـمعاد في هدي خير العباد للعلامة ابن القيم) و (إعلام الـموقعين) و (طريق الهجرتين) و (الطرق الـحكمية) كة هةموو ئةمانةش هي (ابن القيم)ـن ، وة ئةو لة هةموو ئةم كتيَبانةدا زؤر شتي لة بارةي بانطةواز و فةرمان بة ضاكة و قةدةغةكردن لة خراثةي باس كردووة .

بؤية دةبيَت موسلَمان سووديان ليَببينيَت ضونكة ئةم كتيَبانة طةورة و بة نرخن و لة لايةن جؤرة ثيَشةوا و زانايانيَكةوة نووسراوة كة ثاية دارن لةم رِيَطايةدا و لة طةلأ بيروباوةرِيَكي ضاك و تاقيكردنةوةيةكي زؤردا .

هةروةها ئةو نووسراوانةي (شيخ الإسلام : ابن تيمية) لة بواري سياسةتي شةرعي و (الـحسبة)دا كة لة كتيَبي (الفتاوى) و (منهاج السنة)ـدا هةية ، ضونكة ئةم لة ثيَشةوا هةرة طةورةكانة كة زؤر (تةجروبةدارن) لةم بوارةدا و تيادا هةلَكةوتوون ، وة خوا بةم سوودي طةياند بة ئوممةت و حةقي ثيَ سةرخست و بيدعة و بيدعةضييةكاني ثيَ سةركز و زةليل كرد ، خوا ثاداشتي ئةم و براياني لة زانايان بداتةوة لة سةر ئارامطرتن و جيهاد و تيَكؤشانيان بة باشترين ثاداشت كة ثاداشتي ضاكةكاراني ثيَدةداتةوة ، ضونكة ئةو بةخشندة و دةست كراوةية .

جا من ئامؤذطاري هةموو موسلَمان و مامؤستا و رِيَنماييكاريَك دةكةم كة طرنطي بدات بةم كتيَبة بة سوودانة دواي طرنطي دان بة كتيَبةكةي خوا و سوننةت و فةرموودةكاني ثيَغةمبةرةكةي (صلى الله عليه وسلم)  .

 هةروةها وةصيَت دةكةم بةو كتيَبانةي كة لةم بوارةدا نووسراون لة لايةن ثيَشةواياني زانست و رِيَنمايي لة هةر سيَ مةزهةبي (مالكي و شافعي و حةنةفي) و جطة لة مانةش لة كتيَبي (حةنبةليية) ناسراوةكان بة زانست و رِيَرِةوي رِاست و ضاكيَتي بيروباوةرِ .

مةبةست ئةوةية كة بانطةوازكار ثشت بة كتيَبي زانايان ببةستيَت كة لةم بوارةدا نووسراوة ، ضونكة رِيَنمايي دةكات بؤ ئةوةي كة نايزانيَت و رِيَنمايي دةكات بؤ زؤريَك لة زانست ، خواي ثاية بةرز فةرموويةتي : [وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى] [سورة البقرة : 197]  واتة : تويَشوو كؤبكةنةوة و باشترين تويَشوويش لة خوا ترسان و تةقواية ، وة طومانيشي تيَدا ني ية كة زانست و ضاورِؤشني لة تةقواية (فتاوى الشيخ ابن باز رحمه الله ، الـمجلد الرابع / أسئلة مهمة وأجوبتها ) .

 

پ 2/ هه‌ندێك له‌ خه‌ڵكى پشت ده‌به‌ستن به‌ كتێبه‌ فیكرى و رِۆشنبیرییه‌كانه‌وه‌ و هه‌ندێكى لێ ده‌خوێننه‌وه ‌، پاشان خۆیان لێ ده‌گۆرِێ و خۆیان به‌ زاناو بانگه‌وازكار له‌قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن ، له‌كاتێكدا له‌ زانستى شه‌رعیدا لاوازه‌ن و هیچ له‌كتێبه‌ شه‌رعییه‌كانیان نه‌خوێندووه ‌، كه‌وابوو رِێنمایى به‌رِێزتان چيیه‌ بۆ ئه‌م جۆره‌ كه‌سانه‌ ؟

 وه‌ڵام /  زانستى شه‌رعى بریتي یه‌ له‌وه‌ى خواى گه‌وره‌و پێغه‌مبه‌ر ( صلى الله عليه وسلم ) فه‌رموویانه ‌، نه‌ك فڵان و فیسار ووتیان ، پاشان ووته‌ى زانایان دێت كه‌ فه‌رمووده‌ى خواو پێغه‌مبه‌ر ( صلى الله عليه وسلم ) بۆ خه‌ڵكى رِوون ده‌كه‌نه‌وه ‌، زانایان خواى گه‌وره‌ له‌ناو به‌نده‌كانیدا له‌دواى پێغه‌مبه‌ران كردوونى به‌جێنشین ، وه‌ك ده‌فه‌رموێت : [شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ] (آل عمران:18) .

زانستی رِاسته‌قینه‌ بریتییه‌ له‌زانست به‌خواو به‌دینى خوا ، وه‌ك خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت : [إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ] (فاطر:28)
     ئه‌مانه‌ش بریتین له‌ پێغه‌مبه‌ران و شوێنكه‌وتووانیان ، چاورِۆشن و خاوه‌ن ئیمان و شوێنكه‌وته‌ى قورئان و سوننه‌ت ، زانایانى موسوڵمان جێنشینى پێغه‌مبه‌رانن و ته‌نها ئه‌وانن خواى گه‌وره‌ به‌خه‌ڵك ده‌ناسێنن و ئاینه‌كه‌ى رِۆشن ده‌كه‌نه‌وه ‌، قوتابى عیلم نابێته‌ زانا و خاوه‌ن زانستى شه‌رعى مه‌گه‌ر به‌تێفكران و فێربوونى قورئان و حه‌دیس و وه‌رگرتنى زانستى شه‌رعى له‌ زانایانى ئه‌هلى سوننه‌ت ، كه‌وابوو رِێگه‌ى فێربوونى زانستى شه‌رعى به‌وه‌ده‌بێت قوتابى عیلم : ده‌ست بكات به‌چاكه‌كارى و تێفكران و بیركردنه‌وه‌ و سوود وه‌رگرتن ، وه‌ ده‌بێت وه‌ك كه‌سێكى سوودمه‌ند موتاڵه‌عه‌ بكات و بخوێنێته‌وه ‌، ئه‌بێت له‌هه‌موو كاتێكيدا داخوازى عیلم بێت ، به‌رده‌وام ئه‌وه‌ى لاى ئاڵۆزه‌ بیرى لێ بكاته‌وه‌ ، لێى وردبێته‌وه‌ و له‌كتێبه‌ پشت پێبه‌ستراوه‌كانى ته‌فسیر وه‌ك ته‌فسیرى ( ابن كپیر ) و ( البغوی ) ، جگه‌ له‌مانه‌ش ته‌فسیرى پشت پێبه‌ستراوه‌ى تر ، وه‌بایه‌خ بدات به‌كتێبه‌كانى حه‌دیس ، وه‌زانستى شه‌رعى له ‌زانایان ئه‌هلى سوننه‌ت و جه‌ماعه‌ت وه‌رگرێت ئه‌وانه‌ى چاوساغ و چاورِۆشنن ، نه‌ك زانایانى كه‌لام و بیدعه‌ت ، وه‌نه‌ك له ‌نه‌زان و نه‌فامه‌كان ، ئه‌و زانسته‌ى له ‌قورئان و سوننه‌تدا نه‌بێت پێى ناوترێت زانست ، به‌ڵكو به‌نه‌فامى ناو ده‌برێت ، با له ‌دونیادا سودبه‌خشیش بێت ، به‌ڵكو مه‌به‌ست ئه‌و زانسته‌یه‌ له‌رِۆژى دواییدا سودبه‌خش بێت ، وه‌ مرۆڤ له‌ نه‌زانی و نه‌فامی ده‌ركاو به‌ هۆیه‌وه‌ له ‌ئاینه‌كه‌ى شاره‌زا و چاورِۆشن ببێت ، وه ‌ئه‌وه‌ى خواى گه‌وره‌ له‌ سه‌رى واجب كردووه‌ و ئه‌وه‌شی كه‌حه‌رامى كردووه‌ بزانێت ، ئائه‌مه‌یه‌ زانستى شه‌رعى ( وه‌ڵامى شێخ ابن باز ) .

 

 

 

  

گه‌رِانه‌وه‌ بۆ به‌شى پرسیار و وه‌ڵام

گوێ بگره‌ له‌ قورئان

زانینى پله‌ى فه‌رمووده به‌پێى ووته‌ى (شيخ الألباني)

ووتار و ده‌رسه‌كان

سایتى هه‌ڵبژارده‌

به‌رهه‌مى نوێ

لاپه‌رِه‌ى سه‌ره‌كى

 

هه‌موو مافه‌كانی پارێزراوه‌ بۆ سایتی رِێگاى رِاست  © ساڵی 1427 ی كۆچی